Na Maderze warto zobaczyć przede wszystkim Funchal z targiem Mercado dos Lavradores i ogrodami Monte, szlak Pico do Arieiro – Pico Ruivo, klif Cabo Girão, lewady 25 Fontes i Caldeirão Verde, półwysep Ponta de São Lourenço, baseny lawowe w Porto Moniz oraz mglisty las wawrzynowy Fanal. Te osiem miejsc pokazuje różnorodność wyspy: od miasta i gór po wybrzeże i lasy. Na ich zwiedzenie potrzeba 5–6 dni i samochodu, który pozwoli swobodnie przemieszczać się między regionami.
Madera to portugalska wyspa na Atlantyku, mająca około 57 km długości i 22 km szerokości. Jej najwyższym szczytem jest Pico Ruivo (1862 m n.p.m.). Niewielkie rozmiary wyspy mogą być mylące. Kręte drogi i duże różnice wysokości sprawiają, że przejazd z Funchal na północne wybrzeże zajmuje 45–60 minut. Pogoda na obu krańcach Madery potrafi być zupełnie inna.
Co warto zobaczyć w Funchal, stolicy Madery?
Funchal to naturalna baza wypadowa i miejsce, w którym większość turystów spędza pierwszy dzień. Główne atrakcje znajdują się w promieniu 2–3 km od portu, dlatego centrum można zwiedzać pieszo.
- Mercado dos Lavradores – targ z owocami, kwiatami i rybami, w tym charakterystyczną czarną espadą. Najlepiej przyjść rano, przed 10:00, zanim pojawią się grupy z wycieczkowców. Degustacje egzotycznych owoców są płatne, a ceny znacznie wyższe niż w zwykłych sklepach.
- Stare miasto (Zona Velha) i ulica Rua de Santa Maria z malowanymi drzwiami. To projekt artystyczny, dzięki któremu zaniedbana wcześniej dzielnica stała się jednym z najczęściej fotografowanych miejsc na wyspie.
- Katedra Sé – jedna z najstarszych budowli Madery, wyróżniająca się drewnianym stropem w stylu mudéjar.
- Kolejka linowa do Monte – przejazd trwa około 15 minut i zapewnia widok na miasto oraz zatokę. Na górze znajduje się Monte Palace Tropical Garden z kolekcją azulejos, stawami z karpiami koi i panoramą portu. Na zwiedzenie ogrodu trzeba przeznaczyć minimum 1,5–2 godziny.
- Zjazd koszami wiklinowymi (carros de cesto) – tradycyjna atrakcja Madery. Trasa prowadzi z Monte do dzielnicy Livramento, ma około 2 km i zajmuje 10 minut. Koszem kieruje dwóch carreiros ubranych w charakterystyczne białe stroje.
- Ogród botaniczny i Jardim Municipal – miejsca, w których można zobaczyć endemiczną roślinność wyspy bez przemierzania górskich szlaków.
Na Funchal wystarczy jeden pełny dzień. Przy dłuższym pobycie można zaplanować wieczorny spacer promenadą do hotelu Reid’s oraz degustację wina Madera w jednej z piwnic w centrum.
Pico do Arieiro i Pico Ruivo – czy warto przejść szlak między szczytami?
Szlak PR1 z Pico do Arieiro na Pico Ruivo należy do najbardziej widowiskowych tras górskich Madery. Prowadzi granią ponad chmurami, przez tunele wykute w skale i stalowe schody zamontowane na stromych zboczach. To jedna z najważniejszych atrakcji wyspy dla osób lubiących górskie wędrówki.
Konkretne dane trasy:
- Długość: około 7 km w jedną stronę (14 km z powrotem).
- Czas przejścia: 3–3,5 godziny w jedną stronę, 6–7 godzin w obie.
- Przewyższenie: łącznie około 1000 m podejść na trasie powrotnej.
- Start: parking na Pico do Arieiro (1818 m), dojazd samochodem z Funchal w 35–45 minut.
Najlepiej wyjechać przed wschodem słońca. Parking na Arieiro zapełnia się około 7:00–8:00, a widok porannego nieba nad morzem chmur jest jednym z największych atutów tego miejsca. Nie trzeba od razu pokonywać całej trasy. Można dojść do pierwszego punktu widokowego Ninho da Manta, oddalonego o około 20 minut, albo zdobyć Pico Ruivo krótszym szlakiem z Achada do Teixeira, liczącym około 2,8 km w jedną stronę.
Na trasę potrzebne są buty trekkingowe i zapas wody. Temperatura na szczycie bywa o 10–12 stopni niższa niż w Funchal, a na grani często wieje silny wiatr. Przed wyjściem trzeba sprawdzić aktualną dostępność szlaku, ponieważ niektóre odcinki bywają zamykane po osunięciach.
Które lewady na Maderze warto przejść?
Lewady to kanały irygacyjne o łącznej długości ponad 2000 km, wzdłuż których biegną ścieżki spacerowe. Dla wielu turystów właśnie wędrówki wzdłuż lewad są największą atrakcją Madery i powodem kolejnych wizyt. Większość tras ma niewielkie przewyższenia, dlatego nie wymaga typowo górskiej kondycji.
Trzy lewady, które warto wybrać przy pierwszej wizycie:
- Levada das 25 Fontes (PR6) – około 9 km w obie strony, 3 godziny. Trasa prowadzi do kotliny z 25 źródłami i wodospadem Risco. Jest bardzo popularna, dlatego najlepiej rozpocząć wędrówkę przed 9:00. Samochód zostawia się na parkingu Rabaçal, skąd do początku szlaku prowadzi 2 km asfaltowej drogi w dół.
- Levada do Caldeirão Verde (PR9) – około 13 km w obie strony, 4–5 godzin. Rozpoczyna się w Queimadas koło Santany i prowadzi przez cztery tunele do wodospadu otoczonego zielonymi ścianami skalnymi. Konieczna jest latarka. Na trasie jest mniej turystów niż przy 25 Fontes, a krajobraz ma bardziej dziki charakter.
- Levada do Rei (PR18) – około 10 km w obie strony, 3–4 godziny. Spokojniejszy szlak prowadzący przez las wawrzynowy, odpowiedni również dla rodzin z dziećmi.
Na lewady trzeba zabrać obuwie z dobrym bieżnikiem, ponieważ ścieżki bywają mokre i śliskie, oraz kurtkę przeciwdeszczową. Nawet gdy w Funchal świeci słońce, na północy wyspy może padać. Przed wyjściem należy też sprawdzić, czy wybrana trasa jest otwarta.
Cabo Girão i południowe wybrzeże – co zobaczyć w pół dnia?
Cabo Girão to klif o wysokości 580 m, jeden z najwyższych w Europie, z przeszklonym tarasem widokowym nad oceanem. Znajduje się około 15 km na zachód od Funchal. Samo zwiedzanie zajmuje mniej więcej godzinę, więc łatwo połączyć je z przejazdem przez inne miejscowości południowego wybrzeża.
Pierwszym przystankiem może być Câmara de Lobos, rybacka miejscowość z kolorowymi łodziami, uwieczniona na obrazach Winstona Churchilla. Można tu również spróbować ponchy, tradycyjnego napoju przygotowywanego z rumu z trzciny cukrowej, miodu i cytryny.
Dalej na zachód leży Ribeira Brava z niewielką plażą i promenadą, a następnie Ponta do Sol, uznawana za najsłoneczniejszy punkt wyspy, z wąskimi uliczkami i klifowym wybrzeżem. Trasę można przedłużyć do Jardim do Mar i Paul do Mar, dwóch wiosek popularnych wśród surferów. Na taką wycieczkę z postojami wystarczy pół dnia.
Ponta de São Lourenço – dlaczego wschodni półwysep wygląda inaczej niż reszta wyspy?
Ponta de São Lourenço to wulkaniczny półwysep na wschodnim krańcu Madery, niemal pozbawiony roślinności, z czerwono-czarnymi klifami i widokiem na północne oraz południowe wybrzeże. Krajobraz jest zupełnie inny niż w zielonych dolinach i lasach wawrzynowych pozostałej części wyspy.
Szlak PR8 liczy około 8 km w obie strony, a jego przejście zajmuje 2,5–3 godziny. Na półwyspie praktycznie nie ma cienia. Najlepiej wybrać się rano lub późnym popołudniem i zabrać co najmniej 1,5 litra wody na osobę. Trasa prowadzi w okolice Casa do Sardinha, skąd można wejść na wzgórze z widokiem na wysepkę z latarnią morską.
Niedaleko znajduje się Machico, dawna stolica Madery, oraz Prainha, jedna z nielicznych naturalnych plaż z ciemnym piaskiem. Półwysep można odwiedzić już pierwszego dnia, jeśli samolot ląduje po południu. Lotnisko znajduje się zaledwie kilka kilometrów od tego miejsca.
Co warto zobaczyć na północy Madery?
Północne wybrzeże Madery jest bardziej surowe, wilgotne i mniej zabudowane niż południowe. Atrakcje znajdują się głównie wzdłuż jednej drogi, co pozwala zaplanować całodniową wycieczkę samochodem z Funchal.
- Porto Moniz – naturalne baseny lawowe wypełnione wodą oceaniczną. Za wejście do kompleksu z zapleczem trzeba zapłacić, ale obok znajdują się również bezpłatne baseny naturalne. Są mniej uporządkowane, lecz równie interesujące.
- Seixal – miejscowość z plażą pokrytą czarnym wulkanicznym piaskiem. W pobliżu znajduje się punkt widokowy Véu da Noiva, z którego można zobaczyć wodospad spadający wprost do oceanu.
- Fanal – fragment pierwotnego lasu wawrzynowego z wielowiekowymi drzewami o charakterystycznych, powykręcanych pniach. Szczególnie interesująco wygląda we mgle, która na płaskowyżu Paul da Serra pojawia się bardzo często. Na spacer wystarczy 1–2 godziny, a teren nie wymaga pokonywania trudnego szlaku.
- Santana – miejscowość znana z tradycyjnych trójkątnych domków krytych strzechą. Oryginalne zabudowania pełnią obecnie funkcję atrakcji turystycznej. Na ich obejrzenie wystarczy 30–45 minut.
- São Vicente – jaskinie wulkaniczne i centrum wulkanologii, stanowiące propozycję na deszczowy dzień.
Wyjeżdżając z Funchal, można skierować się na północ przez Encumeadę lub Paul da Serra, a wrócić inną trasą. Stara droga nadmorska między São Vicente a Porto Moniz jest obecnie częściowo zamknięta, dlatego większość przejazdu odbywa się tunelami.
Ile dni potrzeba na zwiedzenie Madery i jak zaplanować trasę?
Na zobaczenie głównych atrakcji Madery wystarczy 5–6 dni. Osobom, które lubią górskie wędrówki, najlepiej zaplanować 7–8 dni. Podczas krótszego wyjazdu, trwającego 3–4 dni, trzeba ograniczyć liczbę atrakcji i zdecydować, czy więcej czasu przeznaczyć na góry, czy wybrzeże.
Przykładowy plan na 6 dni:
- Funchal – stare miasto, targ, kolejka do Monte, ogrody.
- Pico do Arieiro – Pico Ruivo o wschodzie słońca, popołudnie w Curral das Freiras, dolinie otoczonej górami.
- Lewada das 25 Fontes rano, Cabo Girão i Câmara de Lobos po południu.
- Północ: Fanal, Porto Moniz, Seixal, powrót przez São Vicente.
- Ponta de São Lourenço rano, Machico i plaża w Caniçal lub rejs na obserwację delfinów i wielorybów z Funchal.
- Lewada do Caldeirão Verde i Santana lub dzień rezerwowy na pogodę.
Wynajem samochodu jest praktycznie konieczny, jeśli chcesz zrealizować taki plan. Autobusy docierają do większości miejscowości, ale kursują stosunkowo rzadko, a połączenie kilku atrakcji w ciągu jednego dnia bez auta jest bardzo trudne. Najwygodniejszy będzie mniejszy samochód, ponieważ drogi w wioskach są wąskie, a nachylenie podjazdów miejscami przekracza 20%.
Madera ma łagodny klimat przez cały rok. Temperatury w Funchal zwykle mieszczą się między 17 a 26°C. Najwięcej deszczu przypada na miesiące jesienno-zimowe, natomiast najbardziej stabilna pogoda występuje od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Przed wyjazdem trzeba jednak sprawdzić prognozy dla konkretnych regionów, ponieważ lokalne mikroklimaty znacznie się różnią.
Jeśli masz tydzień na Maderze, możesz zobaczyć Funchal, górską grań Pico do Arieiro, przejść przynajmniej jedną lewadę, odwiedzić Cabo Girão i Ponta de São Lourenço, a następnie przeznaczyć dzień na północne wybrzeże z Porto Moniz i lasem Fanal. Taka trasa pozwala poznać najważniejsze krajobrazy wyspy bez konieczności codziennego pokonywania długich odległości.
przewodnik turystyczny po Maderze, współwłaściciel Ana Madeira Glamping
Polski przewodnik turystyczny na Maderze i współwłaściciel Ana Madeira Glamping (Sonhibrinda LDA, RNAAT 552/2024). W 2024 r. ukończył 180-godzinny kurs przewodników pieszych Regionu Autonomicznego Madery. Prowadzi wycieczki w kameralnych grupach — trekkingi, lewady i objazdy wyspy.
- Strona www / portfolio
- O nas – Ana Madeira Glamping
- Kontakt – Ana Madeira Glamping
- Opinie klientów
- Najlepsi przewodnicy na Maderze – ranking (1. miejsce)
- Tourist Entertainment Directory – Visit Madeira (rejestr RNAAT)
- E-mail: bartek@sonhibrinda.pt
- Telefon: +351 914 444 495
Z całej listy najbardziej kuszą mnie ogród Monte Palace i las Fanal. Wolałabym poświęcić więcej czasu na roślinność i spokojne zdjęcia niż próbować zmieścić wszystkie polecane miejsca w jednym wyjeździe.
Czy przy lewadach można dopisać, gdzie są wąskie odcinki i przepaście tuż obok ścieżki?
Pico do Arieiro – Pico Ruivo i jeszcze Curral das Freiras po południu to dla mnie zbyt napięty dzień. Przy przejściu całej trasy w obie strony zostawiłbym już tylko czas na posiłek i odpoczynek. Rozdzieliłbym ten punkt na dwa warianty: pełną wędrówkę albo krótki spacer z dalszym zwiedzaniem. Inaczej łatwo zaplanować więcej, niż faktycznie będzie się chciało zrobić.
Dzień rezerwowy na pogodę przekonuje mnie bardziej niż dokładanie kolejnej atrakcji do programu.
Stwierdzenie, że samochód jest praktycznie konieczny, trochę zniechęca osoby, które nie chcą prowadzić na stromych drogach. Chętnie zobaczyłbym mniej rozbudowany wariant bez auta, nawet kosztem pominięcia części miejsc.
Przy basenach lawowych mniej interesuje mnie podział na płatne i darmowe, a bardziej warunki kąpieli i dostępne zaplecze. Chciałabym wiedzieć, czy jest nadzór i gdzie sprawdzić możliwość wejścia do wody danego dnia. Nie zakładałabym też, że koniecznie trzeba się kąpać. Sam spacer przy oceanie byłby dla mnie wystarczającym powodem, żeby uwzględnić taki przystanek.